We hebben het gehad over het voorwerk van de archeoloog, de opgraving zelf, de hulpmiddelen van de archeoloog en de redenen waarom men besluit een opgraving te doen.
We hebben het nog niet gehad wat er gebeurt met de vonden nadat ze zijn opgegraven. Vondsten mag je natuurlijk niet zomaar mee naar huis nemen.
Wat gebeurt er na de opgraving?

Allereerst worden de vondsten na de opgraving gewassen (zodat je nu eindelijk eens goed ziet wat je hebt gevonden), getekend, gefotografeerd en uitgebreid beschreven. Als andere archeologen later dan een nadere mening hebben, kunnen ze ook het opgravingsmateriaal nog bekijken. De vondsten moeten ook genummerd worden. Op de binnenkant van de scherf of op de binnenkant van de pot komt dan een nummer met inkt geschreven, omdat de administratie (zoals je dat noemt) dan completer is.

Daarna moeten de vondsten geconserveerd worden. Zoals we zagen bij de onderwaterarcheologie, gaan vondsten die eeuwenlang in een natte omgeving bewaard zijn, bij blootstelling aan zuurstof verloren. Daarom moet er wat tegen gedaan worden. Sommige vondsten moeten nat gehouden worden. terwijl je andere vondsten juist in de droogkast moet laten drogen. Als je dit soort dingen niet zou doen, zouden de vondsten snel verloren gaan. In het veld worden de meest noodzakelijke dingen al gedaan, maar tijdens het uitwerken van de opgraving (dus na de veldperiode) wordt er een langdurige bescherming aangebracht. Dit om te voorkomen dat botten uit elkaar vallen of leren kleding scheurt.

Verder wordt er een totaaloverzicht van de opgraving gemaakt. Als alle vondsten geïnterpreteerd zijn, worden ze vergeleken (met elkaar, maar ook een hele opgraving met een andere). Er wordt gekeken welke mensen er op die plek hebben gewoond, wanneer en hoe lang. Zo kan je er bijvoorbeeld achterkomen dat er een Romeins tempelcomplex heeft gestaan, dat ongeveer 100 jaar in gebruik is geweest. Van 50 voor tot 50 na chr. Door te vergelijken met andere opgravingen kan je te weten komen of het tempelcomplex groot of klein is geweest en of er mensen uit de omgeving of ook van heel ver weg naar de tempel toe kwamen. Al deze vragen stelt een archeoloog en probeert hij te beantwoorden met hulp van de gegevens die uit de opgraving te halen zijn.
Van die dingen die je uit de opgraving te weten komt, maak je een verslag. Dit verslag wordt gepubliceerd. Ten eerste zodat andere mensen weten wat er gevonden is en andere archeologen hun opgravingswerk kunnen vergelijken met dat van jou. Ten tweede zodat latere archeologen weten dat er op die plek is opgegraven en zij daar niet meer hoeven te beginnen en er later eventueel andere interpretaties aan de ontdekkingen gegeven kunnen worden.

Als de opgraving is afgelopen en alles is uitgewerkt, wat gebeurt er dan met de vondsten? Je zou denken dat je ze nu eindelijk mee naar huis mag nemen. Alles is nu toch getekend en gefotografeerd? Maar nee, de meeste vondsten gaan naar het depot (= opslagplaats voor vondsten). De vondsten gaan in dozen die in rekken komen te staan. Zo'n depot staat echt helemaal vol met allemaal archeologische overblijfselen. Elke provincie heeft wel zo?n depot, waar alle vondsten die in die provincie zijn opgegraven, bewaard worden.
Speciale en mooie vondsten gaan naar musea. Zowel grote musea (zoals het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden of het Drents museum in Assen) als kleinere krijgen de vondsten. Zo is het gordon-masker, dat in Leiden is opgegraven, nu in het Rijksmuseum te zien. Vaak verdwijnen deze dingen na verloop van tijd ook n het depot, maar dan van die van het museum.

Zo zie je wat er gebeurt vanaf het moment dat men erachter komt dat er iets archeologisch in de grond ligt tot het moment dat de vondst in het museum tentoongesteld wordt en het verslag gepubliceerd is. Het lijkt zomaar even opgraven en verder niets, maar er komt veel meer bij kijken.